Ile rycerskości było w rycerzu.

Książka Dariusza Piwowarczyka „Słynni rycerze Europy. Rycerze w służbie dam i dworu” to druga część cyklu „Słynni rycerze Europy”. Praca dotyczy obyczajowości rycerskiej i kultury dworskiej.



Autor opisuje życie i działalność wybranych rycerzy, oraz przedstawia zależności łączące dworskość i dworność, tłumaczy na czym polegały te postawy i zachowania, czym się różniły. Bohaterowie książki służą jako przykłady dla przedstawienia bogatego i skomplikowanego świata średniowiecznych dworów monarszych i książęcych. Mamy w pracy do czynienia z rozważaniami na temat modelu dwornej miłości i zasad nią rządzących. Mimo, że opisywani przez autora rycerze należeli do różnych modeli kultury rycerskiej, to łączyła ich właśnie służba wobec dwornej miłości, hołdowanie jej i regułom rządzącym dworami królewskimi. 


Piwowarczyk ukazał wielość, różnorodność odmian i wariantów rycerskiej kultury. Zrobił to poprzez celowe dobranie odpowiednich postaci (rycerzy), które posłużyły za przykłady opisywanych zachowań i modeli. W ten sposób ukazał też bogactwo życia średniowiecznego dworu, jego barwność i różnorodność. Jest to o tyle istotne, iż w potocznym przekazie funkcjonującym na co dzień, średniowiecze jawi się nam jako szare i bezbarwne, a wszyscy rycerze uosabiają te same, ściśle określone cechy. Te stereotypy Piwowarczyk łatwo burzy. Okazuje się, że rycerze byli ludźmi z krwi i kości: przeżywali wewnętrzne rozterki, popełniali błędy, sprzeniewierzali się własnym zasadom etc. 


Czytając o dokonaniach niektórych rycerzy, możemy dowiedzieć się jak kręte i trudne były „ścieżki kariery” na średniowiecznych dworach, jak łatwo można było stracić wszystko, na co pracowało się latami i jak trudno było utrzymać się na szczycie dworskiej hierarchii, w otoczeniu samego władcy nie tracąc jego zaufania i poparcia. Mamy więc tutaj do czynienia z nieustającymi zabiegami o przychylność seniora, podchodami i walką stronnictw, zawiązywaniem sojuszy i tworzeniem się koterii. 


Ważną rolę w tych dworskich przepychankach odgrywała kobieta, dama. Rycerz zabiegał o jej względy nie tylko w związku z uczuciem miłości, ale i ze względu na jej pozycję społeczną, bogactwo, pokrewieństwo z wielkimi rodami. Chcąc wspiąć się na szczyt hierarchii feudalnej nie wystarczyło być mężnym, bohaterskim wojownikiem, trzeba jeszcze było postarać się o rękę znaczącej, wpływowej i bogatej kobiety pochodzącej z ważnego rodu. Więzy pokrewieństwa, powinowactwa, przynależności do grupy krewniaczej, grup interesu, były nie mniej ważne niż osobista odwaga i bogactwo. Często to właśnie przesądzało, jak pisze autor, o powodzeniu lub załamaniu się kariery rycerza. 


Autor poświęca też swoją uwagę rycerzom służącym przed wszystkim kobietom i zabiegającym nie o karierę dworską, względy monarchów i książąt, ale o miłość dam dworu. Mamy tu do czynienia z rycerzami-trubadurami, truwerami i minnesingerami, którzy ślubowali swej wybrance wierność i posłuszeństwo. Kobiety często wystawiały ich na liczne próby, ale takie były niepisane zasady miłości dwornej. Trubadurzy i truwerzy uprawiali nie tylko poezję (miłosne liryki), ale i epikę rycerską (chansons de geste). Ich dzieła sławiły miłość, były hołdem złożonym damie serca.


Piwowarczyk potrafi zainteresować czytelnika. W przystępny sposób tłumaczy meandry dworskiej i miłosnej gry, którą podejmowali rycerze, wyjaśnia na czym polegała dworna miłość, jakie reguły nią rządziły, czym była kultura dworska. Interesujące dla czytelnika są liczne ciekawostki z życia słynnych rycerzy, którymi autor wzbogaca swój tekst. Książka jest doskonale udokumentowana źródłowo i poprawna warsztatowo. Jest interesująca, sprawnie napisana, zawiera mnóstwo informacji, których nie sposób znaleźć w ogólnych opracowaniach dotyczących wieków średnich, czy w podręcznikach do historii. Wiedza, którą przekazuje na kartach swojej książki autor, jest rzetelna i prawdziwa. 


Ilustracje - domena publiczna

Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza